ATSIZ ATA'NIN KARDEŞİ NEJDET SANÇAR

[oğuz kağan]

ATSIZ ATA'NIN KARDEŞİ NECDET SANÇAR(1.MAYIS.1910-23.ŞUBAT.1975)



FOTOĞRAF NEJDET SANÇAR VE ATSIZ ATA

Nihâl Atsız'ın kardeşi Nejdet Sançar 1 Mayıs 1910'da İstanbul'da dünyaya geldi. Soyadlarının aynı olmamasının sebebi, 1934 yılında soyadı kanunu çıktığı zaman Nejdet Sançar'ın askerlik görevinde bulunmasından ötürü birbirleriyle haberleşemedikleri için farklı soyadlar kayıt ettirmeleridir.

Nejdet Sançar'ın hayatı ağabeyi Nihâl Atsız ile birçok yönden benzerlik gösterir. O da bir edebiyat öğretmeniydi; 3 Mayıs 1944 sonrasında tabutluklarda ve zindanlarda en ağır işkenceleri çekti, Türkçülük dâvâlarında yargılandı.

Sançar Beğ, Türkiye Komünizmle Mücadele Derneği ile Türk Ocakları'nda görev yaptıktan sonra, Atsız Ata'nın genel başkanlığında İstanbul'da kurulan fakat sonradan merkezi Ankara'ya nakledilerek adı Türkiye Milliyetçiler Birliği'ne çevrilen Türkçüler Derneği'nin genel başkanlığını devraldı.

1960 yılında tek evladı, 15 yaşındaki oğlu Afşın'ı kaybedince üzüntüden felç geçirdi ve uzun tedavilerden sonra ancak kısmen iyileşebildi.

Türkçü dergilerde çok sayıda makalesi yayınlandı; ayrıca "Türklük Sevgisi", "Irkımızın Kahramanları", "Tarihte Türk-İtalyan Savaşları", "Afşın'a Mektuplar" ve "İsmet İnönü İle Hesaplaşma" adlarını taşıyan beş tane kitabı vardır.

Sançar Beğ'in de ömrü ağabeyi gibi tabutluklara, zindanlara, işkencelere, mahkemelere, sürgünlere, baskılara ve mahrumiyetlere göğüs gererek Türkçülük yolunda uğraş vermekle geçti. Hayatını Türklüğe adamış bu büyük Türkçü, 1975 yılının 22 Şubat günü, Atalarının önünde yağız yere diz vurmak üzere Uçmağa vardı.

1944 Türkçülük Dâvâsı'nda, mahkeme heyetine karşı yaptığı savunmanın son cümlesinde haykırdığı gibi:

"Türk Irkı Sağolsun!"

NEJDET SANÇAR'IN 1944 TÜRKÇÜLÜK DÂVÂSI SAVUNMASI

"Beni beraat ettirin demeyeceğim çünkü benim için suç olarak gösterilen şey bu toprakları, bu ırkı sevmekten başka birşey değildir. Yurdumu ve ırkımı seviyorum. Bu sevginin manasını anlamayanlara sözüm yok. Eğer bu günahsa beni mahkum ediniz. Bu mahkumiyeti övünçle kabul ederim, şeref sayarım. Sizden adalet bekliyorum da demeyeceğim çünkü bu mahkeme adil değilse, o zaman büsbütün manasızdır. En büyük mahkeme olan tarihin huzurunda alnı açık bir Türk oğlu olarak, hiç endişem yok. On ayı doldurmakta olan ve büyük kısmı tahta masalarda yatmakla geçen hürriyetsizliğimi, millet yolunda çekilmiş, şerefli bir felaket olarak sayıyorum. Duvarlar, ezilmiş hayvanların kan lekeleri ve rengini kaybetmiş, köpeklerin bile yatmayacağı pis hücrelerde geçen haftalarım içinde bir ışık sızacak kadar küçük deliği olmayan, tavanı basık bir inde, hayır bir in değil, mezarda, ışığa güneşe ve hayata hasret çekerek geçirdiğim günlerim, uykusuz gecelerim, yarın benim için acı fakat övünçlü hatıralarım olacaktır. Bunlardan yılmış değilim. Bilakis bahtiyarım. Yuvamın dağıtılmış olmasına, eşimin bir Türk anası olmak şerefini kazanacağı günlerde çektiği dayanılması güç ızdırapları ve akıttığı gözyaşlarını unutmamış olmama ve bugün hayat kavgasında minimini yavrusuyla tek başına kalmış olmasının ruhunda yarattığı fırtınalara rağmen bahtiyarım. Türk'ü sevdim, seveceğim. Ama bunun sonunda ızdıraplar varmış, felaketler varmış, hatta karşılaşılacak türlü kahpelikler doluymuş. Hepsi kabul! Türk Irkı sağolsun!"Nejdet Sançar

NEJDET SANÇAR(01 Mayıs 1910- 23 Şubat 1975) / Necmettin SEFERCİOĞLU
Türkçülüğün büyük önderlerinden Nejdet Sançar Bey uçmağa varalı 35 yıl oldu. Ama onu yitirmenin acısı, kendisini benim gibi yakından tanıyıp sevenlerin yüreğinde eksilmeden sürüyor.

Ayrıca, onun gibi büyük ülkü erlerine toplumca duyulan özlem, her geçen gün daha da artarak büyüyor. Çünkü, onun gibi büyük Türklük dâvasının çilesini çekenler, Türklük düşmanları ile kıyasıya mücadele edenler iyice azaldı.

Buna karşılık Türklüğü horlayanlar, başka etnik kökenden olduğunu ilân etmekten zevk duyanlar, Türk olduğunu söylemekten çekinenler olabildiğince arttı.

Kısacası, Nejdet Sançar gibi yol gösteren, Türklük ruhu aşılayan ülkü önderlerine her zamankinden daha çok muhtacız.

01 Mayıs 1910 günü İstanbul'da doğan Nejdet Sançar, Bayburt ili Torul ilçesinin Midi Köyü’ndeki Çiftçioğlu ailesinden Güverte Binbaşısı Mehmet Nail Bey ile Zehra Hanım’ın oğlu; ünlü Türkçü Atsız Bey’in kardeşidir. Evdeşi Reşide Sancar, fizik öğretmeni idi.

1935 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirerek edebiyat öğretmeni oldu.

Sivas Erkek İlk Öğretmen Okulu ile Balıkesir Lisesi’nde çok değerli öğrenciler yetiştirdi. Balıkesir'de görevli iken, 1944 yılı Mayıs ayında Türkçülüğe karşı başlatılan devlet terörü sırasında, yirmi üç ülküdaşı ile birlikte tutuklandı.

Atıldığı zindanda işkencelere uğratıldı. Bir yıla yakın tutuklu kaldı. Uzun süren yargılamalar sonunda aklandı. Fakak, görevine başlatılmadı. Beş yıl boyunca evdeşi Reşide Sançar'ın öğretmenlik yaptığı Zonguldak'ta meslek dışı işlerle uğraştı; özel bir lisede dersler verdi Edirne Lisesi edebiyat öğretmenliğine, ancak 1950 yılında atanabildi.

Ardından, Edebiyat Fakültesi'nden sınıf arka­daşı olan Adnan Ötüken'in çabaları ile onun müdür olduğu Millî Kütüphane'de çalışmak kaydıyla, Ankara Atatürk Lisesi’nin kadrosuna alındı. Orada 1953'ten 1965 yılına kadar çalıştı.

O dönemde, Sivas Öğretmen Okulu’ndan öğrencisi olan Veli Soysaldı' nın müdür olduğu sıralarda, Gazi Lisesi’nde dersler verdi; böylece öğretmenlik özlemini biraz olsun giderebilmek fırsatını buldu; 1965'te de bu lisenin aslî öğretmeni oldu.

Tek çocuğu olan Afşin'i, Kasım 1960'ta 16 yaşında iken yitirmesinin verdiği acı ile 1961 Şubat’ında geçirdiği felci, azmi ile kısmen yendi. 1973 yılında emekliye ayrılarak doğum yeri olan İstanbul' a yerleşti.

Fakat bu dönem uzun sürmedi. Yayınlanma­sının ardından İtalya Büyük Elçiliği'nin isteği üzerine hükümetçe toplatıldığı için yaygın olarak tanınmayan Ta­rihte Türk-İtalyan Savaşları (1942) adlı eserinin genişletil­miş ikinci basımı üzerinde çalıştığı sırada, yazı makinesi başında geçirdiği kalb bunalımından kurtulamayarak 23 Şubat 1975 günü sabaha karşı, henüz 65 yaşında iken uçmağa vardı.

Karacaahmet Mezarlığı’nda vatan toprağına kavuştu. Daha sonra ağabeyi Atsız da yanına gömüldü.

Nejdet Sançar, yüreği Türklük ve Türkçülük aşkıyla çarpan büyük bir ülkü eri idi. Hayatının anlamı saydığı ülküsüne öz ağabeyisi Atsız Bey’in telkin ve özendirmesi bağlandığını daima, iftiharla söylerdi.

Bu kutlu dâvanın "çetin yollar"ını hep el ele, omuz omuza, gönül gönüle aynı kaderi paylaşarak1 aşmaya çalıştılar. Ülkü yolunda Sançar Bey daima ağabeyisinin destekçisi ve yardımcısı oldu.2 Özellikle yayın çalışmalarında bu yardım ve destek­, ayrı şehirlerde yaşamalarına rağmen aksamadan sürdü.3

O, öğretmen olmanın yanında çetin bir 'mücadele adamı' idi. Yaşadığı yılların en büyük millî tehlikesi olan komünizm ve komünistler ile millî olmayan akım ve kişilere karşı amansız mücadeleler vermişti. Eserlerinin ve yazılarının pek çoğu bu konuda idi.

Nejdet Sançar Bey, enerji dolu, hareketli bir insandı. Bu yüzden resmî görevleri dışındaki hayatı büyük bir ha­reketlilik içinde geçti.

Türkçülük ile ilgili olanlar başta ol­mak üzere çeşitli toplum çalışmalarına aktif olarak katıl­mış, gönüllü kültür kuruluşlarının etkinliklerine, özellik­le yayın alanında, büyük özverili katkılarda bulunmuştu.

Onun Zonguldak'ta bulunduğu sırada Zonguldak Komünizmle Mücadele Derneği'nin kuruluşuna ve çalışmaları­na katıldığını, az sayıdaki gönüldaşı ile bu işçi merkezin­de çok yararlı etkinlikler gösterdiğini, bizzat kaleme aldı­ğı bir dizi broşürün ve Komünizme Karşı Türklük adlı bir ga­zetenin çıkarılmasına öncülük ettiğini ve Bucak adlı der­ginin yayınlanmasına yardımcı olduğunu biliyoruz.

Ankara'ya geldikten sonra da Millî Kütüphane'nin toplum çalışmalarına önemli katkılarda bulundu. Millî Kütüphane’ye Yardım Derneği ile Türk Kütüphaneciler Derneği'nin yönetim kurullarında uzun süre görevler aldı. Özellikle Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni adlı mes­lek dergisinin yazı işleri sorumluluğunu yıllarca taşıdı.

Ankara'da bulunduğu yıllar içinde başkenti Türkçü etkin­liklerin odağı konumuna getirmeyi de başardı. İstanbul' da kurulup bir süre bitkisel hayat yaşamış olan Türkçüler Derneği'nin merkezini Ankara'ya taşıtarak "Türkiye Mil­liyetçiler Birliği" adı ile çok verimli çalışmalar yapmasını sağladı.

Ankara'da etkin olduğu kuruluşlardan biri de Türk Ocağı idi. Bu tarihî kuruluşun merkez heyetinde de güzel çalışmalar yaptı ve Türkçülüğe gönül veren bir­çok gencin yetişmesine vesile ve yardımcı oldu. Türk Ocağı'nın yayın organı olan Türk Yurdu'nun 1960'lı yıllar­da çıkan sayılarında da gençlere yol gösterici yazıları ya­yınlandı.

Sançar Hoca' nın büyük bir istekle ve özverilerde bulu­narak katıldığı ve katkılarda bulunduğu Türkçü toplum çalışmaları, düzenlenen geziler ile başka şehirlere de taşırılırdı.

O, gidilen yerlerde verdiği konferanslar ile, sohbet toplantılarında yaptığı coşkulu, nükteli, bilgi ve birikim yüklü konuşmalarla, yöre gençlerinin Türkçülük ülküsüne ilgi duymasına, hatta bağlanmasına vesile olur­du.

Nejdet Sançar, başarılı bir öğretmen, değerli bir ülkü ve düşünce adamı olmanın yanında titiz bir araştırıcı, yorulmak bilmeyen verimli bir yazardı.

Ülkenin her yerindeki Türkçü yayın organlarının yazı isteklerini geri çevir­mez, gücünün yettiğince onlara yardımcı olmaya çalışır­dı.

Sürekli olarak yazdığı Orhun, Çınaraltı, Orkun, Millî Yol, Ötüken gibi dergiler dışında ülkü ve inançlarına uygun dergi ve gazetelerin hemen hepsinde yazıları yayınlanmıştı.

Kitaplarında ve yazılarında adı, çoklukla, Çiftçioğlu Nejdet Sançar biçiminde yer alırdı. Kendi adı yanında Okçuoğiu, Çiftçioğlu, Ahmet Tuğcu ... gibi eğreti adlar da kullanırdı. Bu yüzden, yayınlanmış yazılarının tam sayısı­nı bilmek, onlara ulaşmak çok zordur, hattâ mümkün değildir.

Kitap yayıncılığına da büyük önem verirdi. Türkçülüğün kuşaktan kuşağa ancak kitaplarla sürdürülebileceğine inanırdı.

Bu inanç ile çok genç yaşında yitirdiği oğlu­nun adını taşıyan ‘Afşin Yayınları’nı kurmuş, bir dizi kitap çıkarmıştı. Türkçü kuruluşlar için hazırladığı imzasız ki­tapçıklar yanında on da kitabı yayınlandı. Tabiî onlar, ülkü, düşünce ve mücadele çilesinin verimi olan canlı, coşkulu, akıcı bir üslûpla yazılmış eserlerdi:

Tarihte Türk-İtalyan Savaşları (1942), Irkımızın Kahramanları (1943, 1997), Hasan Âli ileHesaplaşma (1947), Türklük Sevgisi (1952), Türk, Moskof ve Komünist (1959), Afşın' a Mektuplar (1963), Türk Kahramanları (1965), Gizli Komünist Belgeleri (1966), İsmet İnönü ile Hesaplaşma (1971), Nâzım Hikmet Masalı (1975), Türkçülük Üzerine Makaleler (1976).

Bu kitaplar, hem sundukları bilgiler ve işledikleri konular hem de Türkçe'mizin güzel örnekleri olmaları bakımından gençlerimizin mutlaka okuması gereken, değerli ve ya­rarlı eserlerdir.

Nejdet Sançar Hoca ile Ankara'ya geldiği 1951 yılında tanıştım. 1959-62 yıllarında da Millî Kütüphane'de bir­likte çalıştık. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Kütüphane­cilik Bölümü’nün son sınıfında iken kütüphaneye onun delaleti ile girmiştim. Orada çalışma odalarımız bitişikti ve birbirinden ortasında kapı bulunan bir camekân ile ayrılıyordu. Yani aynı odada çalışıyor gibi idik.

Bütün gün onu her an görebilme ve kendisi ile görüşme şansım var­dı. Ayrıca kütüphane ile aynı sokakta bulunan evine tek­lifsizce gidebilme ayrıcalığım da var idi. Öylesine sevgi ve güvenini kazanmıştım.

Böylece Türkiye'nin dört bir ya­nından kendisini ziyarete gelen Türkçüleri görmek, tanı­mak şansını da elde etmiştim. Birçok ünlü Türkçü ile o sayede tanıştım.

Bu yakınlık bana onun huy, karakter ve niteliklerini gözlemlemek, öğrenmek fırsatını da vermişti. Buna daya­narak onun herkesçe bilinen cana yakınlığı ve şakacılığı yanında alabildiğine kibar, nazik, çevresine saygılı, al­çak gönüllü bir İstanbul efendisi olduğunu belirtmek du­rumundayım.

Dostlarına karşı özverili ve vefalı, çalışmalarında titiz, azimli ve gayretli idi. Çok da yardım sever­di. Yüz sayfayı aşkın bir metin olan lisans tezimi daktilo etmiş oluşunu unutamıyor, daima minnetle anıyorum.4

Kimsenin ardından dedikodu yapmaz, beğenmediği tutum ve davranışları onları yapanların kendisine söyler­di Onun bu güzel davranışından kimileri hoşlanmaz, olumsuz tepki gösterir, hatta ona darılırdı.

O onlara alınmaz, doğru bildiğini söylemekten çekinmezdi. Hoşgörüsüz davrandığı, hatta kabalaştığı çok nadir zamanlar, Türkçülüğe, dürüstlüğe ve ahlâk değerlerine aykırı davranışlarla, sözlerle karşılaştığı zamanlardı.

Öyle tutum, davranış ve sözlerin sahiplerini, en yakını olsalar bile hoş görmez, bağışlamaz ve tepkisini en ağır biçimde göster­mekten kaçınmazdı.

O uğurda karşılaşacağı her güçlüğü, tehlikeyi ve sıkıntıyı göze alır, tevekkülle karşılardı. Ha­yatı da, zaten, bir sıkıntılar ve çileler yumağı idi.

Çektiği dayanılmaz sıkıntılara ve çilelere, katlanmak zorunda bırakıldığı acı ve işkencelere rağmen hayat dolu idi. Hiçbir şey ona yaşama sevincini ve neşesini kaybettirememişti. Onun katıldığı sohbetlerde kahkahalar eksik olmazdı.

Biricik oğlu Afşin'i hekimlerin ihmali yüzünden yitirmiş olmanın onulmaz acısı ile bacakları felç olmuş, o menhus illeti büyük bir irade, azim ve gayret ile, bastonsuz yürüyecek derecede yenmişti.

Neşeli görünümünü bu korkunç, dayanılmaz acılar bile bozamadı. Acılarını içine gömdü ve hep bilinen Nejdet Sançar olarak görünmeye çalıştı.

Fakat her dokusu böyle acılarla yüklü olan yüreği onlara ancak 65 yıl dayanabilmiş, o ağır yüklerin altında ezilerek, ansızın durmuştu.

Nejdet Hoca dinimize de saygılı idi. Ramazanlarda oruç tutmayı ihmal etmezdi. Kendisini ziyarete gelen gençlere Türklükle islâmlığın et ve tırnak gibi birbirinden ayırılamaz kutsal değerler olduğunu söylerdi.

Nejdet Sançar'ın başka bir özelliği de hayatı boyunca hiç şiir yazmamış olması idi. Hemen hemen bütün yazar­lar yazı hayatına şiir denemeleri yaparak girdikleri ve ağa­beyi Atsız Bey de iyi bir şair olduğu halde, o buna hiç heves etmemişti.

Bunu kendisinden birçok kez duydum. Ama hikâye denemeleri, birkaç da yayınlanmış hikâyesi bulunduğunu biliyorum.

O, aynı zamanda iyi bir futbolcu idi. Fenerbahçe Kulübünde, en alt sıradan başlayıp adım adım ilerleyerek birinci takım oyunculuğuna kadar yükselmişti.

Fakat öğretmenlik hayatı başlayınca İstanbul’dan ayrı kaldığı için futbolu bırakmak zorunda kalmıştı. Spor hayatını sürdürebilse, tanınmış bir futbolcu olması ihtimali yüksekti. Çünkü çok azimli ve gayretli bir insandı.

* * *

Nejdet Sançar Bey, Türklüğe ve Türkçülüğe sayılama­yacak, anlatılamayacak kadar çok ve değerli hizmetlerde bulunduğu halde hayatı, eserleri ve çalışmaları yeterince değerlendirilememiştir.

Eserlerinin yeni yayımları yapılmalı, gazete ve dergi sayfalarında kalmış yazıları bir araya getirilerek kitaplaştırılmalıdır. Hayatı ve Türkçülük ça­lışmaları üzerine araştırmalar yapılmalı, eserler yazılmalıdır.

Yayınlar, ile ilgili bibliyografik çalışmalar yapılarak onların gün ışığına çıkarılması da genç Türkçülerin gay­ret ve himmetini bekliyor.

- - - - - - **** - - - - - - - **** - - - - - -
1 Her ikisi de edebiyat öğretmeni olmalarına ve 1944-45 dâvasında aklanmış bulunmalarına rağmen, CHP hükümetlerince görevlerine iade edilmediler. DP hükümetleri de, öğrencilerden uzak tutmak için, on­ları kütüphanelerde görevlendirdi. Atsız Bey Süleymaniye Kütüphanesi'nde, Sançar Bey Millî Kütüphane'de çalıştırıldı. Bu çileleri yirmişer yıla yakın sürdü.

2 Atsız Bey ile Sançar Bey’in soyadlarının neden ayrı olduğu daima me­rak edilmiştir. Bunun sebebini Nejdet Bey bana "Soyadı kanunu çıktığında ayrı şehirlerde idik. Hemen haberleşme imkânımız olma­dı. Bu yüzden babam 'Çiftçi', ağabeyim Atsız' soyadını almış; ben de 'Sançar'ı seçtim. Sonra da onları değiştirmeyi doğru bulmadık" diyerek anlatmıştı. Sanırım bu durumu bir iki kez de yazdı.

3 Özellikle Ötüken Dergisi’nin yayıma hazırlanmasının yükünü, kendisi Ankara'da yaşamasına, dergi İstanbul'da yayınlanmasına rağmen, çoklukla o taşımıştı.

4 O yıllarda bilgisayar yoktu. Tez metinleri yazı makinesi ile veya elle yazılırdı. Bunun ne külfetli ve zor bir iş olduğunu bugünün insanına anlatabilmek mümkün değil. Sevgili Nejdet Hoca lütfedip benim büyük zamanımı alacak olan bu yükümü hafifletmişti.
*** *** *** ***

ÖLÜMÜ ARDINDAN ATSIZ ATA'NIN YAZDIĞI YAZI

Nejdet Sançar öldü demek, Türkçülük cephesi en iyi savaşan tümenini kaybetti demektir. Bu boşluğu ve ön saflardakilerin yıpranmışlığından doğan açığı ikinci, üçüncü sırada hedefe doğru yürüyenler dolduracak, yürüyüşe bir an bile ara verilmeyecektir.

Gerçek insan için hayat, savaştır. Biz bu dünyaya hayvanlar gibi zevketmeye değil, bir görev yapmaya geldik. Bu görev, dirliğimiz boyunca, son günümüze ve gücümüze kadar sürecek Türkçülük savaşıdır. Ölenleri toprak ananın kucağına, tarihin şeref yaprağına, Tanrı'nın esirgenliğine bırakarak Kızılelma'ya doğru ilerlemek olan Türkçülük savaşı..

Nejdet Sançar böyle öldü. Öldüğü gün, yazı makinesinde, ikinci ve geniş basımını hazırlamakta olduğu "Tarihte Türk-İtalyan Savaşları"nın bir sayfası takılıydı.

Belki kimsenin bilmediği acılar içinde yaşayan, yoksulluk devirleri geçiren Nejdet Sançar'ın kaybı benim için bir kardeş kaybından daha ileri, bir ülküdaş kaybetmenin ızdırabıdır.

Afşın, Nejdet Sançar'a karşı sırayı bozduğu gibi, Sançar da bana karşı sırayı bozdu. En büyük kanun ölüm sıra diye bir şey dinlemiyor.

İkinci, üçüncü saftakiler ilerdeki yerlerini çabuk alsınlar. Zaman çok azaldı.

Artık yalnız kaldığımız zamanlardaki bazen ciddi ve kederli, bazen şaka ile karışık konuşmalar bitti. Şimdi ben ona arasıra içimden hitap ediyor, fakat cevabını alamıyorum.

Şu satırları, 1944 davasında Sançar'ın yaptığı savunmanın son cümlesiyle bitireyim:

Türk Irkı Sağolsun....

NİHÂL ATSIZ, Ötüken Dergisi, 11 Mart 1975